Sunucu, kurumsal bilişim altyapısının kalbidir. Dosya paylaşımından muhasebe yazılımına, e-postadan veritabanına kadar günlük işin dayandığı her sistem burada çalışır. Bu yüzden sunucu kurulumu, yalnızca bir cihazı açıp işletim sistemi yüklemekten ibaret değildir; kapasite planlaması, güvenlik yapılandırması ve yedekleme mimarisinin birlikte kurgulanmasını gerektirir.
MAYRA IT Solutions olarak 1999'dan bu yana kurumsal sunucu sistemleri kuruyor, yapılandırıyor ve işletiyoruz. Küçük bir ofisin ilk dosya sunucusundan çok sunuculu sanallaştırma ortamlarına kadar geniş bir ölçekte çalışıyoruz.
Sunucu Kurulumu Hizmetimizin Kapsamı
Kurulum sürecini tek bir işlem olarak değil, birbirine bağlı aşamalar bütünü olarak ele alıyoruz:
- İhtiyaç analizi ve kapasite planlaması: Kullanıcı sayısı, çalışacak uygulamalar ve büyüme beklentisi üzerinden donanım gereksinimi belirlenir. Gereğinden güçlü bir sunucu bütçe israfı, gereğinden zayıfı ise iki yıl içinde yeniden yatırım demektir.
- Donanım tedariki ve kurulumu: Sunucu, RAID denetleyici, disk yapılandırması ve kesintisiz güç kaynağı dahil fiziksel kurulum.
- İşletim sistemi kurulumu: Windows Server veya Linux dağıtımlarının kurulumu ve güvenlik sıkılaştırması.
- Rol ve servis yapılandırması: Active Directory, dosya sunucusu, yazıcı sunucusu, DNS, DHCP, uygulama sunucusu.
- Yetkilendirme yapısı: Kullanıcı ve grup politikaları, klasör erişim izinleri, parola politikaları.
- Yedekleme entegrasyonu: Sunucu kurulumu tamamlanmadan yedekleme yapılandırılır; yedeksiz sunucu devreye alınmaz.
- Test ve devir teslim: Yük testi, geri dönüş testi ve dokümantasyon.
Sanallaştırma Çözümleri
Tek fiziksel sunucu üzerinde birden fazla sanal sunucu çalıştırmak, hem donanım maliyetini hem de yönetim yükünü belirgin şekilde azaltır. Sanallaştırma sayesinde her uygulama kendi izole ortamında çalışır; birinde yaşanan sorun diğerlerini etkilemez.
- Sanallaştırma platformu kurulumu ve yapılandırması
- Fiziksel sunucuların sanal ortama taşınması
- Kaynak (CPU, bellek, disk) dağıtımı ve önceliklendirme
- Sanal makine anlık görüntü (snapshot) ve yedekleme senaryoları
- Yüksek erişilebilirlik yapılandırması
Sunucu Bakım Hizmeti
Kurulum işin başlangıcıdır. Bir sunucunun yıllarca sorunsuz çalışması, düzenli bakıma bağlıdır. Sunucu bakım hizmetimiz kapsamında şunları yürütüyoruz:
- Güncelleme yönetimi: Güvenlik yamalarının kontrollü şekilde uygulanması
- Disk sağlığı takibi: S.M.A.R.T. değerlerinin izlenmesi, arıza belirtisi veren diskin arıza vermeden değiştirilmesi
- Performans izleme: İşlemci, bellek ve disk kullanımının takibi, darboğaz tespiti
- Yedekleme doğrulaması: Yedeklerin gerçekten alınıp alınmadığının ve geri dönüp dönmediğinin test edilmesi
- Günlük (log) incelemesi: Donanım uyarılarının ve güvenlik olaylarının değerlendirilmesi
- Kesintisiz güç kaynağı kontrolü: Batarya durumu ve kapanma senaryosu testi
Sistem Odası Düzenlemesi
Sunucunun bulunduğu ortam, sunucunun kendisi kadar önemlidir. Isı, nem, kablo düzeni ve fiziksel erişim güvenliği; donanım ömrünü ve arıza sıklığını doğrudan etkiler. Sistem odası düzenlemesi kapsamında kabinet yerleşimi, kablo yönetimi, soğutma planlaması ve enerji dağıtımı çalışmalarını yürütüyoruz.
Neden Planlı Bakım?
Sunucu arızalarının büyük bölümü aniden ortaya çıkmaz; öncesinde belirti verir. Yavaşlayan disk, artan hata sayısı, dolan disk alanı ya da başarısız olmaya başlayan yedekleme işleri — bunların hepsi izlenebilir sinyallerdir.
Planlı bakımın karşılığı basittir: arızayı çalışma saatleri içinde, iş durmadan çözmek. Plansız kesinti ise her zaman en kötü zamanda gelir ve maliyeti yalnızca teknik müdahaleyle sınırlı kalmaz.
Nasıl Başlıyoruz?
Mevcut altyapınızı yerinde inceliyor, ihtiyacınıza uygun bir sunucu mimarisi çıkarıyor ve yazılı teklif sunuyoruz. Onayınız olmadan hiçbir işleme başlamıyoruz. Kurulum sonrasında sistemin nasıl çalıştığını anlatan dokümantasyonu size teslim ediyoruz.
Fiziksel Sunucu mu, Sanallaştırma mı?
Kurulum kararının ilk adımı budur ve genellikle performans üzerinden tartışılır. Oysa KOBİ ölçeğinde belirleyici olan çoğu zaman başka bir soru: arıza anında ne kadar sürede ayağa kalkarsınız?
Fiziksel bir sunucu bozulduğunda yeni donanım temini, işletim sistemi kurulumu, uygulama yapılandırması ve veri geri yüklemesi gerekir. Sanal makinede aynı senaryo, yedeklenmiş disk dosyasını başka bir ana makinede başlatmaya iner.
Buna karşılık tek uygulama çalıştıran, özel donanım gerektiren veya üreticisi sanal ortamı desteklemeyen sistemlerde fiziksel kurulum hâlâ doğru tercihtir. Lisans maliyeti de kararı etkiler; donanımda kazandığınızı lisansta kaybetmemek için bu hesabın satın alma öncesinde yapılması gerekir.
Karar kriterlerini ayrıntılı olarak fiziksel sunucu mu sanallaştırma mı yazımızda ele aldık.
RAID Seviyesi ve Disk Yapılandırması
Disk yapılandırması, kurulumda verilen ve sonradan değiştirilmesi en pahalı karardır. Seçim yalnızca kapasite ve hız üzerinden yapılmamalıdır; asıl soru, dizi bozulduğunda ne olacağıdır.
- RAID 1 — aynalama. Küçük yapılarda ve sistem diskinde tercih edilir; tek disk kaybını sorunsuz tolere eder.
- RAID 5 — tek parite. Kapasite verimliliği iyidir ancak büyük disklerde yeniden yapılandırma (rebuild) süresi uzun sürer ve bu süre boyunca dizi korumasızdır.
- RAID 6 — çift parite. İki disk kaybını tolere eder; büyük kapasiteli disklerle çalışan sistemlerde RAID 5 yerine önerilir.
- RAID 10 — aynalama ve şeritleme. Yüksek performans ve hızlı rebuild sağlar, karşılığında kapasitenin yarısını yedekliliğe ayırır.
Kurulum sırasında dizinin yanı sıra denetleyici firmware sürümü, disk sağlığı izleme ve yedek disk (hot spare) planlaması da yapılandırılır. Hangi seviyenin bozulduğunda veri geri geldiğini RAID seviyeleri ve veri kurtarma yazımızda karşılaştırdık.
Önemli bir hatırlatma: RAID yedek değildir. Disk arızasına karşı korur; yanlışlıkla silinen dosyaya, fidye yazılımına veya denetleyici arızasına karşı korumaz.
Bakımda Tam Olarak Ne Kontrol Ediliyor?
Sunucu bakımı "bir bakalım" işi değildir. Hangi kontrolün hangi sıklıkta yapılacağı önceden belirlenir ve kayıt altına alınır.
Günlük kontroller otomatik izlemeyle yürür: yedekleme görevlerinin sonucu, disk doluluk oranları, kritik servislerin ayakta olması. Haftalık kontroller disk sağlığı (S.M.A.R.T.), RAID dizi durumu ve kaynak kullanım eğilimini kapsar. Aylık periyotta geri dönüş testi, güvenlik güncellemeleri ve yetki denetimi yapılır. Üç ayda bir tam geri yükleme provası yapılır ve süre ölçülür — felaket anında ne kadar bekleyeceğinizi önceden bilmeniz gerekir.
Tam kontrol listesini sunucu bakımında neler kontrol edilir yazımızda günlük, haftalık, aylık ve yıllık olarak ayırdık.
Sunucu Ne Zaman Yenilenmeli?
Çalışan bir sunucuyu değiştirmek gereksiz bir masraf gibi görünür. Ancak yenileme kararı performanstan çok risk üzerinden verilir.
- Garanti ve destek bitti mi? Garantisi biten bir sunucuda arıza anında yedek parça temini günler alabilir.
- Yedek parça bulunabiliyor mu? Üretimden kalkmış modellerde denetleyici veya güç kaynağı arızası kritik bekleme yaratır.
- İşletim sistemi hâlâ güvenlik güncellemesi alıyor mu? Desteği biten sürüm, kapatılamayan bir güvenlik açığı demektir.
- Kapasite sınıra dayandı mı? Disk ve bellek kullanımının eğilimi, ne zaman yetmeyeceğini önceden gösterir.
- Arıza sıklığı arttı mı? Aynı bileşenin tekrar eden arızası, kalan ömrün habercisidir.
Bu beş başlıktan ikisi birden geçerliyse yenileme planlamaya başlamak, arızayı beklemekten daha ucuzdur. Planlama ve bütçeleme tarafında BT danışmanlığı hizmetimiz devreye girer.
Sunucu Altyapısını Tamamlayan Hizmetler
Bir sunucu tek başına çalışmaz. Kurulumdan sonra kalıcı olması için üç şey gerekir: veriyi koruyan bir yapı, onu kullanıcıya ulaştıran sağlam bir ağ ve düzenli bakım.
Sunucu kurulumunun ayrılmaz parçası yedekleme ve felaket kurtarma mimarisidir; RAID disk arızasına karşı korur ama yedek yerine geçmez. Sunucunun performansı büyük ölçüde ağ altyapısına bağlıdır — güçlü bir sunucu, yetersiz bir ağın arkasında beklemekten öteye gidemez.
Kurulum sonrası süreklilik için bakım anlaşması kapsamında periyodik kontrol, yönetilen BT hizmetleri kapsamında ise 7/24 izleme sağlıyoruz. Disk arızası sonrası erişilemeyen veriler için veri kurtarma laboratuvarımız devrede.