HDD
Kafa değişimi, motor sıkışması, tıkırtı sesi, tanınmayan disk
Tıkırtı sesi ne anlama gelirDüşen disk, açılmayan RAID dizisi, yanlışlıkla silinen dosyalar… Çoğu durumda veri hâlâ oradadır. Doğru müdahale ile geri getirilebilir. Şişli'deki laboratuvarımızda HDD, SSD, RAID ve NAS cihazlarından veri kurtarıyoruz.
Kapsam
Fiziksel ve mantıksal arızaların tamamında, sektör seviyesinde kopya üzerinden çalışırız.
Kafa değişimi, motor sıkışması, tıkırtı sesi, tanınmayan disk
Tıkırtı sesi ne anlama gelirKontrolcü arızası, NAND okuma, şifreli bölüm çözümleme
SSD neden farklıRAID 0/1/5/6/10 dizi yeniden yapılandırma ve birleştirme
RAID seviyeleriSynology, QNAP, sanal makine diskleri, veritabanı dosyaları
Lehimli disk, T2/M1 şifreli sürücü, sıvı teması sonrası
Formatlanmış bölüm, silinen dosya, bozulan dosya sistemi
Arıza tipi
Veri kurtarmada izlenen yol, sürenin ne kadar olacağı ve başarı ihtimali bu ayrımla belirlenir. İkisini ayırt etmenin en pratik yolu sestir: cihazdan olağandışı bir ses geliyorsa arıza büyük olasılıkla fizikseldir.
| Fiziksel arıza | Mantıksal arıza | |
|---|---|---|
| Ne oldu? | Donanımın kendisi bozuldu | Donanım sağlam, veri yapısı bozuldu |
| Tipik belirti | Tıkırtı veya vınlama sesi, disk hiç dönmüyor, BIOS cihazı görmüyor | Disk görünüyor ama açılmıyor, “biçimlendirmek ister misiniz?” uyarısı, dosyalar kayıp |
| Yaygın sebep | Kafa arızası, motor sıkışması, kart arızası, darbe, sıvı teması | Silme, biçimlendirme, bölüm tablosu bozulması, dosya sistemi hatası, fidye yazılımı |
| Müdahale | Temiz oda ortamı, uygun donör parça, sektör bazlı kopya | Kopya üzerinden dosya sistemi ve bölüm yapısının onarılması |
| Tipik süre | 3-7 gün | 1-3 gün |
Her iki durumda da ortak kural aynıdır: orijinal cihaza yazma yapılmaz. Önce bire bir sektör kopyası alınır, bütün çalışma o kopya üzerinden yürür. Böylece bir deneme başarısız olsa bile cihaz ilk günkü durumunda kalır.
Diskten gelen sesin ne anlama geldiğini ayrıntılı olarak hard disk tıkırtı sesi yazımızda ele aldık. SSD’lerde durum farklı işler; SSD veri kurtarmanın neden ayrı bir uzmanlık olduğunu ayrıca anlattık.
RAID
RAID yedekleme değildir; kesintisiz çalışma için tasarlanmıştır. Hangi seviyede kaç disk kaybına dayanabildiğiniz, veriye ulaşma ihtimalinizi doğrudan belirler.
| Seviye | Kaç disk kaybına dayanır | Bir disk çökerse | Kurtarma zorluğu |
|---|---|---|---|
| RAID 0 | Hiçbiri | Dizinin tamamı erişilemez hâle gelir | Yüksek — veri tüm disklere bölünmüştür |
| RAID 1 | 1 disk | Ayna eşi çalışmayı sürdürür | Düşük–orta |
| RAID 5 | 1 disk | Dizi düşük performansla çalışmaya devam eder | Orta — parite ile yeniden kurulur |
| RAID 6 | 2 disk | Dizi çalışmaya devam eder | Orta |
| RAID 10 | Her aynadan 1 disk | Aynanın eşi devralır | Düşük–orta |
Sahada en çok veri kaybettiren an, çökme anı değil onu izleyen yeniden yapılandırmadır. Bir disk düşmüş RAID 5 dizisinde yeniden yapılandırma (rebuild) başlatmak, kalan disklerin tamamını baştan sona okumaya zorlar. Aynı yaştaki disklerden ikincisi bu sırada düşerse dizi tamamen kaybedilir. Bir disk arızalandığında doğru davranış, diziyi durdurup önce her diskin kopyasını almaktır.
Seviyeler arasındaki farkı ve hangisinin hangi iş yüküne uygun olduğunu RAID seviyeleri ve veri kurtarma yazımızda ayrıntılandırdık. Diziyi baştan doğru kurmak için sunucu kurulumu ve bakımı, bir daha aynı noktaya gelmemek için yedekleme ve felaket kurtarma hizmetimize bakabilirsiniz.
Kurumsal
Çoklu disk barındıran NAS ve sunucu sistemlerinde kurtarma, tek diskten farklı bir yaklaşım gerektirir.
Synology ve QNAP gibi NAS cihazları ile sunucu depolama sistemleri veriyi genellikle birden fazla diske yayar. Cihaz erişilemez hâle geldiğinde ilk kural, disklerin fiziksel sırasını ve dizi yapısını değiştirmemektir. Disklerin takılma sırası, RAID seviyesi ve dosya sistemi bilgisi, diziyi doğru birleştirebilmek için belirleyici önemdedir.
Arızalı RAID, NAS veya sunucu sistemlerinde bilinçsizce başlatılan rebuild veya initialize işlemleri, mevcut verinin üzerine yazılmasına ya da kurtarma sürecinin zorlaşmasına neden olabilir. Profesyonel veri kurtarma sürecinde disklerin mevcut durumunun korunması, mümkün olduğunda sektör kopyalarının alınması ve analiz çalışmalarının bu kopyalar üzerinde yürütülmesi tercih edilir.
Diziyi baştan sağlıklı kurmak veya devreye almak için sunucu kurulumu ve bakımı, aynı senaryoyu bir daha yaşamamak için düzenli bir yedekleme ve felaket kurtarma yapısı kurmanızı öneririz. Veri kurtarma kayıptan sonra devreye girer; yedekleme ise kaybı en baştan önler.
Süreç
Cihazı elden getirebilir veya kargoyla gönderebilirsiniz. Teslim tutanağı düzenlenir.
Arızanın türünü ve kurtarma ihtimalini belirleriz. Bu aşama ücretsizdir ve sizi bağlamaz.
Yapılacak işlemi, tahmini süreyi ve ücreti yazılı bildiririz. Onaylamazsanız cihazınızı iade ederiz.
Fiziksel arızalarda temiz oda ortamında çalışırız. Orijinal diske asla yazmaz, sektör kopyası üzerinden ilerleriz.
Kurtarılan dosyaların listesini paylaşırız. Aradığınız veriler içinde mi, siz kontrol edersiniz.
Veriler yeni bir ortamda teslim edilir. Talebiniz hâlinde kopyalar sistemlerimizden silinir.
Önemli
Fiziksel arızalı bir cihazda kurtarma ihtimali sabit değildir; her müdahaleyle azalır. Cihaz arızalandıktan sonra yapılanlar, arızanın kendisinden daha belirleyici olabilir.
Arızalı bir diski tekrar tekrar açmak, kafanın plaka yüzeyini biraz daha kazımasına yol açar. Kazınan bölgedeki veri fiziksel olarak yok olur.
Uygun olmayan bir ortamda açılmış disk, toz parçacıklarına maruz kalır. Bu, sonraki kurtarma çalışmasını zorlaştırır. Geldiğinde bize söyleyin.
Silinen dosya diskten hemen gitmez, yalnızca alanı boş işaretlenir. Aynı diske yeni veri yazmak o alanın üzerine geçer ve geri dönüşü kapatır.
Fidye yazılımı nedeniyle erişilemeyen dosyalar da veri kurtarma kapsamına girer; bulaşma yollarını ve ilk saatte yapılması gerekenleri ayrı bir yazıda anlattık. Kurtarma sonrası aynı durumu tekrar yaşamamak için 3-2-1 yedekleme stratejisine göz atmanızı öneririz.
Fiyatlandırma
Veri kurtarmada tek ve sabit bir fiyat yoktur; ücret işin teknik zorluğuna göre değişir. Kesin fiyat, ücretsiz ön analizden sonra yazılı olarak verilir.
Bir cihazın kurtarma ücretini etkileyen başlıca etkenler şunlardır:
Ön analiz ücretsizdir ve sizi bağlamaz. İnceleme sonrasında yapılacak işlemi, tahmini süreyi ve ücreti yazılı olarak bildiririz; sonuç alınamazsa işlem ücreti alınmaz.
Ücretsiz Analiz
Formu doldurun; en geç bir iş günü içinde ulaşıp ön değerlendirme yapalım.