Virüs Temizliği Öncesi Yapılması Gerekenler

Virüs Temizliği Öncesi Yapılması Gerekenler

Bir bilgisayarda zararlı yazılımdan şüphelendiğinizde ilk tepki genellikle hemen bir temizlik aracı çalıştırmaktır. Oysa yanlış sırayla yapılan müdahale, özellikle fidye yazılımı söz konusuysa, veriyi geri döndürülemez biçimde kaybettirebilir.

Önce yayılmayı durdurun

Şüpheli cihazı ağdan izole edin (kabloyu çekin / Wi-Fi'yi kapatın). Zararlı yazılımların çoğu ağ üzerinden diğer cihazlara ve paylaşımlara yayılır. İzolasyon, hasarı tek cihazla sınırlamanın en hızlı yoludur.

Fidye yazılımı mı, sıradan zararlı mı?

Dosyalarınız şifrelenmiş ve fidye notu çıkıyorsa durum farklıdır: temizlik aracı zararlıyı silebilir ama şifreli dosyaları geri getirmez; hatta bazı araçlar kurtarma şansını azaltabilir. Bu senaryoda ilk saatte yapılması gerekenleri fidye yazılımı yazımızda ayrıntılı anlattık.

Temizlik öncesi kontrol listesi

  • Mümkünse önce yedek alın (şifrelenmemiş, erişilebilir dosyaların kopyası).
  • Önemli belgeleri harici bir ortama kopyalarken zararlının da kopyalanabileceğini unutmayın; kopyaları başka bir sistemde tarayın.
  • Parolalarınızı, bu cihazdan değil, temiz başka bir cihazdan değiştirin.

Belirtiler gerçekten zararlıya mı işaret ediyor?

Yavaşlık, istenmeyen reklamlar, tarayıcı ana sayfasının değişmesi ya da bilinmeyen programlar zararlı yazılıma işaret edebilir. Ama aynı belirtiler dolu disk, yetersiz RAM ya da güncelleme sorunlarından da çıkar. Karar vermeden önce Görev Yöneticisi'nde sürekli yüksek kaynak kullanan bilinmeyen süreç, bilmediğiniz yüklü program ve beklenmedik ağ trafiği gibi işaretlere bakın.

Ayrıntılı kontrol listesi

  1. Cihazı ağdan ayırın. Kablo ve Wi-Fi. Zararlı başka cihazlara yayılmasın.
  2. Ekranı kaydedin. Fidye notu, hata mesajı ya da uyarı varsa fotoğrafını çekin. Sonradan inceleme için değerlidir.
  3. Cihazı kapatmadan önce düşünün. Fidye yazılımı şüphesinde kapatmak bazen kanıtı siler, bazen şifrelemeyi durdurur. Emin değilseniz uzmana danışın.
  4. Yedeklerin durumuna bakın. Yedek diski ya da NAS cihazı hâlâ bağlıysa çıkarın; zararlı yedeği de şifrelemeye çalışabilir.
  5. Parolaları başka bir cihazdan değiştirin. E-posta, bankacılık ve şirket hesapları öncelikli. Mümkünse iki adımlı doğrulamayı açın.
  6. Kimlik bilgisi çalındı mı düşünün. Tarayıcıda kayıtlı parolalar ve açık oturumlar da ele geçirilmiş olabilir.

Temizlik araçları ne yapar, ne yapamaz?

  • Güncel bir güvenlik yazılımıyla tarama bilinen zararlıları bulur ve siler.
  • Gelişmiş zararlılar araçlardan saklanabilir; tarama "temiz" dese de şüphe sürüyorsa çevrimdışı (başka bir ortamdan açılan) tarama gerekir.
  • Zararlıyı silmek, zararlının yaptığı değişiklikleri (şifrelenmiş dosya, değişmiş ayar, açılmış arka kapı) geri almaz.

Ne zaman sistemi sıfırdan kurmak gerekir?

  • Fidye yazılımı, rootkit ya da arka kapı şüphesi varsa
  • Temizliğe rağmen belirtiler dönüyorsa
  • Cihaz kurumsal ağa bağlıysa ve zararlının ne yaptığı bilinmiyorsa

Temiz kurulum çoğu zaman temizlik denemesinden daha güvenlidir. Bunun için önce yedeğin temiz olduğundan emin olmak gerekir.

Temizlik sonrası yapılacaklar

  • İşletim sistemi ve uygulamaları güncelleyin
  • Gerekmeyen programları ve eklentileri kaldırın
  • Yönetici hesabıyla günlük kullanımdan vazgeçin
  • Yedeklemeyi gözden geçirin: çevrimdışı ya da değiştirilemez bir kopya bulundurun
  • Çalışanları şüpheli e-posta ve bağlantılar konusunda bilgilendirin

Kurumsal ağda ek adımlar

  • Aynı ağdaki diğer cihazları da tarayın; tek cihazla bitmediğini varsayın
  • Güvenlik duvarı ve e-posta günlüklerini inceleyin
  • Etkilenen hesapların parolalarını sıfırlayın
  • Olayı kayıt altına alın: ne zaman başladı, hangi sistemler etkilendi, ne yapıldı
  • Kişisel veri içeriyorsa hukuki bildirim yükümlülüklerini değerlendirin (KVKK)

Katmanlı korunma için kurumsal siber güvenlik, kayıp veri için veri kurtarma sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Hesaplarınızda bakmanız gerekenler

  • E-posta hesabında kendi koymadığınız yönlendirme ya da gelen kutusu kuralı var mı?
  • Hesapta tanımadığınız açık oturum veya cihaz görünüyor mu?
  • Tarayıcıda tanımadığınız eklenti ya da değiştirilmiş arama motoru var mı?
  • Uygulamalara verilmiş izinleri gözden geçirin; hatırlamadığınız erişimleri kaldırın.

Kayıt tutmak neden önemli?

Olay sonradan incelenecekse, ne zaman başladığı ve ne yapıldığı bilgisi çok değerlidir. Şüpheli e-postayı silmeyin, başlık bilgisiyle birlikte saklayın. Hangi dosyanın açıldığını, saati ve ekranda gördüklerinizi not edin. Kurumsal ortamda bu bilgiyi BT sorumlusuna ya da destek aldığınız firmaya iletin.

Sık yapılan yanlışlar

  • Hemen biçimlemek. Kanıt ve kurtarılabilir veri kaybolabilir; önce durumu değerlendirin.
  • İnternetten "ücretsiz temizleyici" indirmek. Bunların bir kısmı kendisi zararlı yazılımdır.
  • Tek bir araca güvenmek. Bir tarama temiz çıktı diye cihazın temiz olduğu anlamına gelmez.
  • Fidyeyi ödemeyi çözüm saymak. Ödeme yapıldığında dosyaların geri döneceğinin garantisi yoktur.
  • Diğer cihazları unutmak. Aynı ağdaki telefon, tablet ve ikinci bilgisayarlar da etkilenmiş olabilir.

Bir sonraki olayda hazırlıklı olmak

Zararlı yazılım olayının maliyetini en çok belirleyen şey hazırlıktır: güncel yedek, iki adımlı doğrulama, sınırlı yetkili kullanıcı hesapları ve ne yapılacağını bilen çalışanlar. Bunları bir olay yaşanmadan oluşturmak, olay sırasında karar vermekten çok daha ucuza gelir.

Profesyonel değerlendirme

Kurumsal bir ağda yayılma veya şifrelenmiş kritik veri söz konusuysa, denemelerle ilerlemek yerine yapıyı değerlendirtmek daha güvenlidir. Katmanlı korunma için kurumsal siber güvenlik, kayıp veri için veri kurtarma hizmetimize bakabilirsiniz.

Devamı

İlginizi çekebilir

Hemen Ara