Misafirine veya müşterisine internet erişimi sunan işletmeler, 5651 sayılı Kanun kapsamında “toplu kullanım sağlayıcı” sayılabilir. Yükümlülüğün kapsamı işletme türüne, sunulan hizmete ve güncel mevzuata göre değişir; her işletme için aynı değildir. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir.
Kanun neyi düzenliyor
Kanunun tam adı, İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’dur. Kanunun 2. maddesi, toplu kullanım sağlayıcıyı kişilere belli bir yerde ve belli bir süre internet ortamı kullanım olanağı sağlayan olarak tanımlar.
7. madde bu sağlayıcılar için şu çerçeveyi çizer: ticari amaçla toplu kullanım sağlayanlar mahallî mülkî amirden izin belgesi almak zorundadır. Ticari amaç olup olmadığına bakılmaksızın bütün internet toplu kullanım sağlayıcılar, suç oluşturan içeriklere erişimin engellenmesi ve kullanıma ilişkin erişim kayıtlarının tutulması konusunda yönetmelikle belirlenen tedbirleri almakla yükümlüdür. Kayıtların ayrıntısı ve saklama süresi kanunda sayı olarak verilmez, yönetmeliğe bırakılmıştır. Güncel metni mevzuat.gov.tr üzerinden kontrol edebilirsiniz.
Tutulacak kayıtların amacı içerik izlemek değil, erişimin kimliklendirilmesidir: hangi iç adresin hangi zaman diliminde hangi dış adrese bağlandığı.
Kimler kapsamda olabilir
Kapsam, işletmenin internet erişimini kimlere, nasıl sunduğuna bağlıdır. Genellikle bu çerçevede değerlendirilen örnekler:
- Misafirlerine veya müşterilerine Wi-Fi sunan oteller, kafeler, restoranlar, alışveriş merkezleri
- Kamuya açık internet erişimi sunan işletmeler
- Ortak kullanım alanı sunan iş merkezleri ve benzeri yerler
Yalnızca kendi çalışanlarına internet erişimi sağlayan bir işletmenin bu tanıma girip girmediği, işletmenin durumuna ve güncel yönetmeliğe göre değişebilir. Bu konuda kesin bir sonuca varmadan önce hukuk müşavirinize danışmanızı öneririz. Misafir veya müşteri ağı sunuyorsanız konu özellikle önem kazanır.
Kayıtlar ne kadar süre saklanır
Kanun, erişim sağlayıcılar ve yer sağlayıcılar için trafik bilgilerinin saklama süresine bir aralık koyar ve ayrıntıyı yönetmeliğe bırakır; kayıtların doğruluğunun, bütünlüğünün ve gizliliğinin sağlanması da aranır. Toplu kullanım sağlayıcılar için süre ve kayıt içeriği ise ilgili yönetmelikte belirlenir. Bu yüzden tek bir süreyi herkes için geçerliymiş gibi vermek doğru olmaz; güncel yönetmeliği ve hukuk müşavirinizin görüşünü esas alın.
Kayıtların sonradan değiştirilememesi ve yetkisiz kişilerce okunamaması, hangi süre uygulanırsa uygulansın iyi uygulamadır. Bu yüzden “log dosyasını bir klasöre atıyoruz” yaklaşımı genellikle yeterli sayılmaz.
Uymamanın karşılığı
Kanunun 7. maddesine göre yükümlülükleri ihlal eden ticari amaçlı toplu kullanım sağlayıcılar hakkında mahallî mülkî amir uyarma, idari para cezası veya üç güne kadar ticari faaliyeti durdurma yaptırımlarından birine karar verebilir. Para cezası tutarları mevzuat değiştikçe güncellenir; güncel tutarı resmî kaynaktan kontrol edin.
Pratikte asıl sorun ceza olmayabilir: bir soruşturma kapsamında kayıt talep edildiğinde elinizde kayıt yoksa, işletme kendini savunmakta zorlanır.
Firewall bu işin neresinde
Yükümlülüğünüz varsa kayıt tutmanın pratik yollarından biri, internet çıkışındaki güvenlik duvarı cihazının bu işi üstlenmesidir. Uygun yapılandırılmış bir cihaz:
- Her bağlantı için kaynak adres, hedef adres, zaman damgası ve port bilgisini kaydedebilir
- Kayıtları zaman damgalı ve bütünlüğü korunacak biçimde saklayabilir
- Misafir ağını kurumsal ağdan ayırıp misafir erişimini ayrıca kimliklendirebilir
- Saklama süresini, belirlenen değere göre otomatik yönetebilir
Cihazın saatinin doğru olması gerekir: yanlış saatli kayıtların güvenilirliği tartışmalı olabilir. Bu yüzden zaman sunucusu yapılandırması, loglama kadar önemlidir.
Sık yapılan üç hata
1. Misafir ağının ayrılmaması. Misafir kullanıcılar kurumsal ağla aynı segmentte olduğunda hem güvenlik hem kimliklendirme sorunu doğar.
2. Kayıtların yedeklenmemesi. Cihaz arızalandığında saklanması gereken kayıtlar kaybolabilir. Loglar da yedekleme planının parçası olmalıdır.
3. Kurulumdan sonra bir daha bakılmaması. Disk dolduğunda bazı cihazlar eski kayıtları silmeye başlar. Periyodik kontrol gerekir.
Ne yapmalısınız
Önce işletmenizin hangi kapsamda değerlendirildiğini hukuk müşavirinizle netleştirin. Ardından mevcut internet çıkışınızda log tutulup tutulmadığını, tutuluyorsa ne kadar geriye gidebildiğini kontrol ettirin.
Kurulum ve yapılandırma için firewall ve güvenlik duvarı hizmetimize, misafir ağının ayrılması için network kurulumu hizmetimize bakabilirsiniz. Kayıtların yedeklenmesi yedekleme planınızın parçası olmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş niteliği taşımaz. Yükümlülüğünüzün kapsamı için hukuk müşavirinize danışın.